Werkstatt-Werkzeug · Mechanik · Modul 03

Harmonischer Oszillator

Drei Achsen, entlang derer der ideale Oszillator widerlegt wird: Dämpfung, Antrieb, Anharmonizität.

Trajektorie x(t) M1 ungedämpft vs. M2 gedämpft
Energie E(t) (log-Skala) Falsifikationskriterium
ω0
— rad/s
ωd
— rad/s
Δ Periode
— %
E(T)/E(0)
—
M1 — ungedämpft
m x'' + k x = 0, ω0 = √(k/m), E = const
M2 — gedämpft
m x'' + b x' + k x = 0, ωd = √(ω0² − γ²), γ = b/(2m)
E(t) ∝ exp(−2γt) — Falsifikation über Energie-Abfall > 5% nach T
Resonanzkurve A(ω) M1 ungedämpft singulär bei ω₀
ω0
— rad/s
Resonanz-Peak
— rad/s
FWHM / ω₀
— %
Güte Q
—
Stationäre Lösung
A(ω) = (F0/m) / √((ω0² − ω²)² + (2γω)²)
Güte Q = ω₀ / (2γ), Halbwertsbreite ≈ ω₀/Q
M1 ungedämpft (γ=0): A → ∞ bei ω = ω₀ — unphysikalisch
Trajektorie (kleine vs. große Amplitude) normiert auf A
Periode T(A) amplituden-abhängig
T (kleine Amp.)
— s
T (große Amp.)
— s
Δ T / T
— %
Cent-Verschiebung
—
Duffing-Gleichung
m x'' + k x + α x³ = 0
ω(A)² ≈ ω0² (1 + (3α)/(4k) · A²)
α > 0: harte Feder (ω steigt mit A)
α < 0: weiche Feder (ω fällt mit A)
Forschungsnotiz: FN-Mechanik-Harmonischer-Oszillator-v0.1-2026-05-17.md
Praxis-Erklärung: PRAXIS-Harmonischer-Oszillator.md
Verwandt: Audio 02 Saitenschwingung, Audio 04 Resonanz, Mechanik 04 Pendel (folgt)
Quellen: Goldstein/Poole/Safko (2002), Landau/Lifschitz Bd. 1, Strogatz (2014)